Bezoekersteller

Zutphen is steeds meer in trek bij bezoekers. We houden graag bij hoeveel mensen deze site bekijken.
211177
VandaagVandaag165
GisterenGisteren241
Deze weekDeze week640
Deze maandDeze maand5058
US
UNITED STATES
US
Dank voor uw interesse.

De Zutphensche Tramweg- Maatschappij

Omnibus

1925 paardtramIn de tachtiger jaren van de 19e eeuw kon met gebruik maken van de omnibus. Het openbaar vervoer in die tijd tussen Zutphen en Warnsveld. Hotel de Kap en 't jachthuis trokken in die tijd al 's zomers al veel bezoekers. Reden voor Jan Hendrik Beltman (bierhandelaar uit Zutphen) en Gerrit Jan Wunderink Dzn. (logementhouder in Warnsveld) om een wagendienst in het leven te roepen waaraan ze tevens extra broodwinning hadden. 

Stoomtram - Paardetram

Dat was voor een aantal lieden reden om een poging te doen om een stoontramverbinding tot stand te brengen. in juni 1882 en in 1886 werden twee niet geslaagde pogingen ondernomen om een lijn van de grond te krijgen. De vernieuwing kan echter niet uitblijven. Twee jaar later 1888, verleende de Gemeente Zutphen een voorlopige concessie aan de initiatiefnemers, de heren G. Vas Visser en C. Pels Rijcken. Beide heren hadden hun sporen al verdiend in het 'reiswezen'. Het idee om om ook Brummen in de lijn op te nemen was te hoog gegrepen. Voorlopig werd het alleen een tramlijn naar Warnsveld.

Na het zeker stellen van de financiering door aandelenuitgifte wordt begonnen met de aanleg van de trambaan. Beginpunt is het (spoor)station, langs de IJsselkade, de Marschpoortstraat over de Groenmarkt naar de Houtmarkt. Hier werd nog een wisselspoor aangelegd om een reserve-rijtuig buiten het hoofdspoor op te kunnen stellen. Verder door de Sprongstraat de Laarstraat de Warnsveldseweg door het dorp Warnsveld met als eindpunt Hotel de Kap.
De ZTM Zutphensche Tramweg - Maatschappij had op dat moment een lijn van 3,8 km lengte gerealiseerd. 

Zutphense tijd

De vertrektijden werden geregeld op basis van de stationsklok die zoals 1925 stationde naam al doet vermoeden op het perron van het station der staatsspoorwegen stond. Let wel, dat was een andere tijd als de klok van de Wijnhuistoren aangaf. Zoals gebruikelijk in die tijd hadden veel steden plaatselijke tijd. Eerst liep die 5 minuten voor op de klok van het staatsspoor en in 1892 werd dat zelfs 25 minuten omdat het spoor vanaf dat de Greenwich tijd aanhield. Pas op 1 mei 1909 wordt bij wet landelijk de Greenwichtijd ingevoerd. 

Wagenpark

Het wagenpark betond uit twee gesloten rijtuigen van Beijnes. Beijnes uit Haarlem stond in die tijd bekend als één van de rijtuigbouwers, later ook werkspoor. paardentram20001De wagons hadden 4 zijramen, boden veertien zitplaatsen binnen en zes staatplaatsen op elk balkon. Waarschijnlijk was er ook nog een klein twee-wielig bagagewagentje. Het materieel werd ondergebracht in een remise op de Boompjeswal op de hoek van het tegenwoordige Oskamstraatje. Het kantoor was gevestigd in de Pelikaanstraat op nr. C 310 en was elke werkdag geopend van 10.30 uur tot 12.00 uur. Dat was nog eens iets Boompjeswal-6anders als de hedendaagse openingstijdenwet. De tramwagons werden getrokken door paarden die werden ingehuurd bij stalhouder Thiem, die zijn stallen in de Kolenstaat had. Deze zorgde ervoor dat voor elke rit uit Warnsveld een vers paard gereed stond op de Houtmarkt.

De remise van deze tram, het rechthoekige blok op de kaart, bevond zich op de Boompjeswal op de plaats waar zich thans het Jugendstilhuis van nummer 14 bevindt. Op enkele van de oude ansichtkaarten met foto's van het eind van de Boompjeswal is de rails te zien.

 

Zuinigheid met vlijt

1925 station 02De laatste rit vanuit warnsveld zou moeten eindigen op het station. Echter men hield halt bij de Wijnhuistoren omdat de stallen hier kort bij waren. Slechts op verzoek werd er doorgereden. Noodzakelijk schilderwerk aan de tramwagons kon op een gegeven moment niet langer worden uitgesteld. Uiteindelijk wordt de knoop doorgehakt en krijgt Ten Cate opdracht om voor ƒ 70,00 per wagen de schilderwerken uit te voeren al heeft men daar wel lang over moeten wikken en wegen. 

Gemiste rezigers: mensen met huisdieren waren niet welkom aan boord, maar om toch maar het eventuele misgelopen dubbeltje inkomsten te genereren werd besloten dat huisdieren gratis meemochten. Boodschappenvervoer was eveneens een extra inkomsten bron. Conducteur Abbink rende met een hengselmand tussen de rijdende tram, winkels en particulieren om zo snel mogelijk alles te bezorgen. Sneeuwval in de winter van 1895 gaf zoveel sneeuw op het spoor dat besloten werd de reizen te staken in plaats van sneeuw te ruimen omdat sneeuwruimen extra kosten met zich meebracht. Daar moet je nu eens mee aankomen bij ROVER in 2011. Al met al kwam het niet tot winstgevendheid. 1895 liet een tekort zien van ƒ 155,86 en een half. 

Overname

5ctIn de jaren tussen 1889 en 1902 was de lijn minimaal winstgevend en de geruchten dat er een nieuwe maatschappij in oprichting was voor het exploiteren van een stoomtramverbinding tussen Zutphen, Warnsveld, Vorden en Hengelo (G.) werd het beleid erop gericht dat deze nieuwe mij. de paardentam zou gaan overnemen. Na veel soebatten werd uiteindelijk op 22 juli 1902 de N.V. Tramweg-Maatschappij 'De Graafschap' opgericht en de ZpTM werd voor een bedrag van ƒ 25.580,36 overgenomen. De paardetram heeft nog dienst gedaan tot de eerste rit van de stoomtram op 24 december 1902. Daarna is ze nog voor korte tijd voor schoolgaande kinderen ingezet maar die bleken de weerstand van de stoomtram niet te kunnen weerstaan en zo eindigde het bestaan van de paardetram. De beide wagons werden in 1905 voorzien van een ander onderstel en werden ingezet als stoomtramrijtuigen 2e klas.10ct

 

Bron:

De Paardetrams in Zutphen, Eefde en Warnveld door Mr. R.G. Klomp
Met toestemming van mevrouw J. Klomp van Wachum en de uitgever Terra Zutphen.
ISBN 90 6255 223 4

Meer info over stoomtrams:
Stoomtrams in de Achterhoek

tumblr visit counter