Schot blijkt unieke gotische deur

door Niek Megens. zaterdag 26 juli 2008 
 
Bouwhistoricus Jeroen Krijnen en restaurateur Michiel van den Ent buigen zich in de kelder van het Gelders Archief aan de Oude Wand over de gotische deur. foto Zutphens Persbureau


zutphen - De oude binnenstad zutphen blijft een schatkamer boordevol met historische rijkdommen. Zo af en toe geeft de schatkamer een pronkstuk prijs. Zo ook afgelopen week, toen pandeigenaar A. Lodewijks in de kelder van Houtmarkt 63 per toeval op een 15e-eeuwse deur stuitte.

Het behoorlijk gehavende exemplaar mag volgens kenners uniek genoemd worden. Deuren en andere interieuronderdelen uit de middeleeuwen zijn zeer zeldzaam. "In Nederland kun je ze op de vingers van twee handen tellen", stelt restaurator Michiel van den Ent. Zo bezit het Rijksmuseum een kastenwand en een deur uit dezelfde periode. "Ook Huis Bergh in 's Heerenberg heeft er eentje."

Het duurde even voordat Lodewijks in de gaten had dat het stuk hout in zijn kelder van bijzondere waarde kon zijn. "Onder het pand zitten drie kelders, waarvan er één niet is verlicht. Daar kwam ik bijna nooit. Pas onlangs heb ik er een lamp neergezet omdat ik daar er wat spullen wilde stallen. Toen viel me een oude deur op."

De deur stond op z'n kant tegen een nis aan, zodat deze als een bak voor kolen kon functioneren. "Dat is nog het ergste, de deur werd gebruikt als schot. Een doodzonde", meent Lodewijks. Hij schakelde meteen de gemeentelijke bouwhistoricus Jeroen Krijnen in. Die moest eerst even met zijn ogen knipperen. "Ik loop hier nu al tien jaar rond. Een vondst als deze heb ik nog niet meegemaakt", vertelt hij. "Je komt veel deuren tegen uit de 19e en 20e eeuw. Zelfs een keer eentje uit de 17e eeuw. Maar een 15e eeuws exemplaar, dat is wat je noemt de kers op de slagroom."

Krijnen vermoedt dat de deur altijd in het pand aan de Houtmarkt heeft gezeten. Dit pand is door de jaren heen door voorname lieden bewoond geweest. "Dat het een luxe huis is geweest, zie je ook aan het snijwerk in de deur", zegt restaurator Van den Ent. Volgens de deskundigen is de deur juist zo waardevol omdat de zogeheten 'maaksporen' nog zichtbaar zijn. " De vaklieden hebben destijds een kantrechtbijl gebruikt voor het snijwerk" , heeft Van den Ent al vastgesteld.

Hij gaat zich vanuit de keldergewelven van het Gelders Erfgoed aan de Oude Wand met de conservatie van de deur bezighouden. De deur krijgt een behandeling met kunstharsoplossing, waardoor de wanden steviger worden. Van den Ent wijst op een kant van de deur, die behoorlijk poreus is. "Als je hier drukt, geeft het hout mee."

Mogelijk krijgt de deur nog een stalen profiel, ter voorkoming van verdere beschadigingen. Wat daarna met de deur gebeurt, is nog ongewis. Eigenaar Lodewijks heeft slechte ervaringen met schenkingen van bijzondere vondsten. " Maar we willen de deur zeker aan belangstellenden tonen. Hoe precies, daar denken we nog over."