In zutphen kun je van de wind leven

door Sander Grootendorst. donderdag 08 januari 2009 zutphen 

Het begrip 'cradle to cradle' raakt langzaam ingeburgerd.
Het betekent kort samengevat dat alle door de mens gebruikte materialen na hun leven in het ene product, nuttig worden ingezet in een ander product. 'Wieg tot wieg' betekent het letterlijk, maar het wordt vaak vertaald als 'afval=voedsel' of – motto van afvalverwerker Berkel Milieu in zutphen – 'afval bestaat niet'.

De gemeenteraad besloot in 2007 dat zutphen in 2020 een 'klimaatneutrale' gemeente moet zijn. Dat wil zeggen: met z'n allen zo min mogelijk CO2 uitstoten en de onvermijdelijke hoeveelheid die je wél uitstoot compenseren.

"Geweldig dat de gemeenteraad dit aandurft", zegt Theo Postma, ingenieur met veel kennis van zaken op energiegebied, die al in de jaren '70 technisch onderbouwde pleidooien hield voor duurzaam energiegebruik. "De geschiedenis herhaalt zich, al is de noodzaak nu groter en is er technisch ook meer mogelijk."

Toen was de oliecrisis actueel en de door velen als dreigend ervaren opkomst van kernenergie. Weliswaar braken daarna nieuwe initiatieven als stadsverwarming door, maar de afhankelijkheid van olie en gas is gebleven. De afhankelijkheid dus van de grillen van Arabische sjeiks en Russische presidenten. "Los daarvan: het zijn geen oneindige bronnen. Het Nederlandse gas is over vijftig jaar op, het Russische over honderd jaar." Dat zegt architect Willem Grotenbreg uit Warnsveld, specialist op het gebied van duurzaam bouwen, in het land geregeld als spreker te gast bij themabijeenkomsten over een klimaatneutrale wereld.

Zowel Grotenbreg als Potma zijn zo ongeveer hun hele leven al bezig met het vraagstuk van de duurzaamheid. "We willen graag vanuit onze deskundigheid een bijdrage leveren aan de plannen in zutphen. We zijn zelf ook betrokken burgers."

Het cradle-to-cradle-idee is veelomvattend. Het gaat van energiebezuinigingsmaatregelen in huizen tot grote projecten als de bouw van windmolens. "Cradle- to-cradle is voor veel mensen nogal abstract", zegt Grotenbreg. "Maar juist aan de hand van windmolens kun je het goed uitleggen. Op de vraag: wat is cradle-to-cradle, wat is klimaatneutraal, antwoord ik altijd: windmolens. En dan specifiek windmolens met een vermogen van 5 megawatt. Als je die nu laat bouwen, heb je de investering in een half jaar terugverdiend. Bouw je ze van roestvrij staal, en maak ze 180 meter hoog, dan kunnen ze duizend jaar mee. Dat is pas efficiënt grondstofgebruik."

zutphen telt drie windmolens met een vermogen van 2 megawatt. Potma: "Kijk, op deze plattegrond is te zien dat zutphen zichzelf daarmee op de kaart heeft gezet. In de verre omtrek staan nergens windmolens. Alleen in het westen en in Friesland zie je er veel. Die zijn gebouwd toen Balkenende er nog subsidie voor gaf." Dat de subsidiekraan is dichtgedraaid, wil niet zeggen dat je geen molens meer moet bouwen, integendeel, zegt Grotenbreg. Hij laat een tijdschrift zien met een advertentie van het bedrijf dat dat die grote molens bouwt. De eerste komt dit jaar in de Wieringermeer. "Echt, die jongens staan te trappelen. En er is dus geen gemeenschapsgeld meer mee gemoeid."

"Met zeven van die molens erbij in zutphen ben je er", hebben Grotenbreg en Potma berekend. "Je moet vooruitkijken. De elektrische auto's komen eraan", zegt Potma. "Die gaan dan 's avonds allemaal aan de stekker om te worden opgeladen. Dankzij die molens." Zo klinkt 'klimaatneutraal' als science fiction, maar dat is het niet, verzekert Grotenbreg. "Heel veel mensen zitten er al midden in, net als wij. Er wordt veel onderzoek gedaan en gepubliceerd. Het gaat gewoon gebeuren." Potma ziet het als 'een hartstikke spannend avontuur'. Grotenbreg toont een kaart van zutphen waarop hij negen nieuwe molens heeft ingetekend. "Een paar meer mag van mij namelijk ook. Want je moet naar heel Nederland kijken, niet alleen naar de eigen gemeente." Potma: "Er zijn hele gebieden in Nederland waar de behoefte aan energie zo groot is, met name grote industriegebieden, dat je elders wat extra zult moeten doen." De architect heeft met ruimtelijke blik naar de stad gekeken toen hij de molens intekende. "Het hoeven uiteraard niet de exacte plekken te zijn, al lijkt het me mooi om er eentje bij De Kaardebol (centrum voor duurzaamheid, red) te bouwen. Je plaatst ze overal zo dat mensen er geen last van hebben, op enige afstand van bebouwing." Uit een enquête is gebleken dat 70 procent van de Zutphenaren enthousiast is over windenergie. "Die drie molens die we hebben, zijn geaccepteerd. zutphen is rijp voor meer", zegt Grotenbreg. Het is zeer verleidelijk om in het enthousiasme van het duo mee te gaan, maar toch nog twee kritische punten die vaker zijn aangedragen: Wat blijft er over van zicht op (torenstad) Zutphen met al die molens? "Vind je de molens nu storend dan? Ze steken er zover boven uit dat het silhouet van de binnenstad in feite intact blijft", zegt Potma. "De nieuwe molens worden nog hoger. Immers: hoe hoger je bent, hoe meer wind je vangt."

En hoe zit het met de vogels? Bij de plaatsing van de drie molens op De Mars was de grootste vrees dat ganzen en andere trekvogels massaal zouden worden vermalen. Grotenbreg: "Maar dat is niet gebeurd. Uit onderzoek in een windmolenpark op zee blijkt dat vogels er 's nachts in een wijde boog omheen vliegen en overdag er diagonaal tussendoor. Er vallen nauwelijks slachtoffers. Vogels zijn slimmer dan je denkt."

Bron: De Stentor