Bloedbad van zutphen

Aanloop
Op 1 april werd Brielle door de Geuzen veroverd. Dit wordt algemeen gezien als het eigenlijke begin van de opstand tegen Filips II.
Graaf Willem IV van den Bergh, een zwager van Willem van Oranje, speelde een grote rol in Oranje's tweede invasie en veroverde onder andere zutphen 10 juni), Kampen (11 augustus), Zwolle (14 augustus) en Steenwijk. Op 10 juni 1572 werd zutphen door graaf Willem IV ingenomen. Zijn troepen waren ordeloos [2], en vooral de kloosters moesten het ontgelden. Deze werden onder goedkeuring van Willem IV tot aan de grond toe verwoest. Hetgeen vermoedelijk een bijdrage leverde in het handelen van de twijfelende Don Frederik. Een overlevende broeder uit zutphen gaf Don Frederik als advies: "De eieren in de pan te laten kloppen, zodat er geen kuikens van komen" [3]. De troepen onder Willem IV hebben tijdens de inname van zutphen werden priesters werden vermoord, nonnen verkracht en kerken verwoest. Het lood werd uit de kerkvensters gesloopt om er kogels van te maken. Ongetwijfeld in de ogen van de Spanjaarden ketterse acties die gewroken moesten worden. [4]

Het bloedbad
In november sloeg Alva's zoon Don Frederik, die een strafcampagne tegen opstandige steden was begonnen, beleg om zutphen, en op 16 november veroverden zijn troepen de stad, die ongeveer 7.500 bewoners had. De IJssel was bevroren, hetgeen het gemakkelijker maakte de stad in te nemen. Honderden inwoners werden geëxecuteerd. Burgers werden opgehangen aan haastig opgerichte galgen, in de dichtgevroren IJssel werden gaten gehakt, waarin ruim 500 mensen werden ingejaagd en verdronken, een deel van de Burgers werden naakt de stad uit gejaagd waar ze in de vrieskou alsnog stierven[5]. Een deel van deze burgers wist Deventer te bereiken, of vonden een schuilplaats bij boeren. De vrouwen werden binnen zutphen mishandeld en verkracht. De verdedigers van een ravelijn werden aan hun voeten opgehangen, om een langzame vriesdood te sterven. Ook werden burgers verschrikkelijk gemarteld ter ondervraging. De aanwezige molens in zutphen werden door Spaanse soldaten in brand gestoken, alle huizen vernield en geplunderd. Op lastgeving van de Spaanse bevelhebbers werden de doden opgegraven uit de kerk en moesten in de IJssel geworpen worden. [6]

Nasleep
Eén van de gevolgen was dat Zwolle, Kampen en Hasselt zich op 20 november vrijwillig overgaven. Ook Bolsward, Franeker en Sneek gaven zich over en aanvaardden Waalse garnizoenen. Don Frederik kon nu zijn volle aandacht op het Westen richten. Gedurende enkele weken belegde hij de vesting Naarden dat met steun van een deel van de bevolking in augustus in handen van de geuzen was gekomen. Op 1 december trok hij met 400 Spanjaarden de vesting binnen. Het Bloedbad van Naarden werd door slechts 60 bewoners overleefd. Binnen enkele dagen trok Don Frederik door naar Haarlem, dat na een beleg van zeven maanden in het juli 1573 werd veroverd. Daarna volgde het Beleg van Alkmaar, wat hij moest opgeven omdat de dijken werden doorgestoken.

zutphen bleef nog een lange periode Spaans. Uiteindelijk kwam zutphen na het beleg van 1591 voorgoed in Staatse handen.

Bronnen, noten en/of referentiesBronnen, noten en/of referenties:

1.↑ Duncan Caldecott-Baird noemt dit in zijn boek "Huurling in de Lage Landen 1572-1574" ('The expedition in Holland 1572-1574') de "Aanslag op Zutphen".
2.↑ Kosterus Gerard Manen (2001): Verboden en getolereerd: een onderzoek naar lutheranen, lutheranisme en lutherse gemeentevorming in Gelderland ten tijde van de Republiek Uitgeverij Verloren. ISBN 9065506403
3.↑ Het Magazijn (1838): books.google.nl Het Nederlandsch magazijn, Volume 2; Volume 1838
4.↑ Henk Waninge (2009): destentor.nl Staatsen geen haar beter dan Spanjolen
5.↑ Kosterus Gerard Manen (2001): Verboden en getolereerd: een onderzoek naar lutheranen, lutheranisme en lutherse gemeentevorming in Gelderland ten tijde van de Republiek blz. 242 Uitgeverij Verloren. ISBN 9065506403
6.↑ R.W. Tadama (1856): Geschiedenis der Stad Zutphen, van de vroegste Tijden tot 1795 : Met Platen en Kaart blz. 205 Uitgever: Zutphen W. Thieme 1856
Gevechten om Zutphen
1473: Beleg door Karel de Stoute · 1481: Beleg door Bourgondiërs · 1572: Inname door Willem van den Bergh · 1572: Bloedbad van Zutphen · 1586: Slag bij Zutphen · 1591: Beleg door Maurits · 1672: Beleg door Fransen