|
Een plattegrond, grondtekening of
horizontale projectie. Waar denken we aan,
de routekaart naar ons vakantieadres of even
kijken waar een straat zich precies bevindt.
We slaan met gemak de atlas open of trekken
de plattegrond even uit het dashboardkastje
van de auto. Er is echter voordat we zo
detaillistisch onze kaarten kunnen weergeven
heel wat aan vooraf gegaan.
De Zeventien Provinciën vormen in de 16e
eeuw het Nederlandse territorium. Rechts een
kaart van de XVII provinciën deze stamt uit
1578.
Het zijn roerige tijden voor de Provinciën,
dit is zeker ook merkbaar in Zutphen. De
Spanjaarden zijn in 1572 Zutphen
binnengevallen en hebben er vreselijk
huisgehouden. Bijna de helft van de inwoners
verloor hierbij het leven. Uit die tijden
stammen ook de eerste kaarten van onze stad.
De eerste plattegronden van Zutphen stammen
uit de 16e eeuw. Landmeter Jacob van
Deventer tekent rond 1565, voor in die dagen
zeer nauwlettend, de eerst bekende
plattegrond van Zutphen en het zal bijna een
eeuw duren voordat Jacob Blaeu in 1649 de
daarop volgende kaart maakt. Het verschil op
de kaarten is groot te noemen. We kunnen op
de kaart van Blaeu duidelijk de in de
afgelopen periode gebouwde vestingmuren
ontdekken terwijl de kaart van Jacob van
Deventer een situatie weergeeft die al ruim
twee eeuwen nagenoeg niet is gewijzigd.
Teken van een roerige tijd.
Na de inval in 1572 is Zutphen duurt het nog
een aantal (oorlogs-) jaren voordat Zutphen
door Prins Maurits wordt ingenomen.
Prins Maurits laat zijn bekwaamste
vestingbouw- kundige een ontwerp maken voor
de zutphense vestingwerken. Een ring van
wallen, bastions en ravelijnen, aangevuld
met drie vooruitgeschoven hoornwerken
moesten ervoor zorgen dat geen meter rond de
stad buiten het schootsveld van de kannonnen
lag.
Dat de situatie in 1832 nog niet veel was
gewijzigd zien we aan de kadastrale minuut. Er mocht nog steeds niet buiten
de vestingmuren worden gebouwd in verband
met de vestingwet. Zutphen telde in 1832
tienduizend inwoners en was daarmee een zeer
dichtbevolkte stad.
Pas als in 1874 de vestingwet wordt
opgeheven mag er buiten de muren worden
gebouwd. De ontwikkeling van de stad gaat
daarna dan ook hard. Als we de tegenwoordige
tijd nemen met satellieten die ons
aardoppervlak scannen en ons via
google earth een blik in buurmans
achtertuin gunnen is de cartografie
een stuk eenvoudiger geworden sinds Jacob
van Deventer met zijn beperkte middelen aan
de eerste kaart van Zutphen begon.
|
|
|