|
HUISNAMEN in Zutphen |
||
|
Huisnamen in Zutphen,
anno Domini 2000. De oude binnenstad van Zupthen kent een zeer grote verscheidenheid aan gebouwen uit uiteenlopende perioden vanaf de dertiende eeuw. Deze bonte schakering van bouwstijlen en de telkens wisselende functies van gebouwen maken de stad tot een boeiende ruimte vol historie. Uit onderzoek blijkt steeds duidelijker dat de dichtheid van middeleeuwse huizen binnen de stadsmuren vrijwel ongeëvenaard hoog is. Verscholen achter jongere voorgevels is het Hanzeverleden nog volop aanwezig. In de late middeleeuwen en daarna tot in de het begin van de negentiende eeuw hadden huizen geen huisnummers, zoals tegenwoordig. Vaak werd het huis aangeduid met de straat waarin het lag en de naam van de bewoner die er in woonde. Ook de functie van het huis of het beroep, dat er in werd uitgeoefend, kan de naam aan een huis geven. Maar veelal gaf men een huis een eigen naam ter onderscheid van de andere huizen in de straat. Om een dergelijke huisnaam voor bezoekers en passanten aan te geven bracht men een huisnaam op de voorgevel aan. Uithangborden werden in Zutphen veelvuldig toegepast. Een andere mogelijkheid was de naamsaanduiding in het bovenlicht van de voordeur of een glas-in-loodraam. Gevelstenen kwamen ook voor, zij het minder veelvuldig als in de Hollandse steden. Er zijn echter nog enkele bijzondere gevelstenen in het stadsbeeld aanwezig die in deze brochure aan de orde komen. Thema’s Het huisnamenproject is in thema’s verdeeld en het aanbrengen van de namen zal per thema binnen enkele jaren worden gerealiseerd. Uiteraard bestaan er veel dwarsverbanden tussen de themagroepen. De eerst twee thema’s in 1998 waren ‘Zutphen Royaltystad’, huizen met koninklijke namen in het kader van het koninklijk bezoek aan de stad op koninginnendag 1998 en ‘In Zutphen geschonken’. Dit laatste thema bevat de huisnamen van de vele herbergen en brouwerijen die de stad vroeger telde en de namen die verwijzen naar de levendige handel in bier en wijn. Deze brochure staat in het teken van Zutphen en de Hanze en de oude en nieuwe gevelstenen in de stad. De Hanze De stad Zutphen kende een economische bloeiperiode van ca. 1200 tot ca 1400. Koolieden uit Zutphen bevoeren als vrachtvaarders de zeeën van Noord Europa en bezochten de handelsplaatsen aan de kusten van Vlaanderen tot die van de Baltische landen. Langs de Deense en Zweedse kusten van de Sont hadden de Zutphenaren handelsposten (zogenaamde ‘vitten’) die onder bescherming van de Deense koning stonden. Veel handelswaar werd ingekocht in de Rijnlandse steden, zoals Keulen. De Zutphenaren hadden immers vrijstelling van vrijwel alle tollen tussen Keulen en de Noordzee. Zij waren dus goedkope transporteurs van handelswaar. In de Sont werden deze Rijnlandse producten, met wijn als belangrijkste handelswaar, verkocht. Op grote schaal werd in de Sont de beroemde haring ingekocht en op andere plaatsen lucratief verhandeld. Al vanaf de 13e eeuw waren er contacten met de noord-duitse Hanzesteden. In de loop van de 14e eeuw sloot de stad zich aan bij het Hanzeverbond, vooral om de concurrentie het hoofd te kunnen bieden. Vanaf ca. 1400 nam de betekenis van de Zutphense actieve handel door verschillende oorzaken steeds meer af. Het lidmaatschap van de Hanze werd steeds belangrijk om een aandeel in de internationale handel te kunnen behouden. De Hanze is in de huisnamen moeilijk grijpbaar. Veel huizen zijn weliswaar gebouwd in de Hanzeperiode als woon- en pakhuis van kooplieden. Slechts in enkele gevallen is een huisnaam in relatie met de Hanze te brengen. Veel namen hebben ook betrekking op de periode na de Hanze, de 17e en 18e eeuw, toen de stad op regionaal niveau een belangrijk marktcentrum werd en de hoofdstad was van het Kwartier van Zutphen. De handelscontacten waren toen ook meer op het rijke gewest Holland gericht. Tijdens uw wandeling door de binnenstad van Zutphen komt u vele historische huizen met hun namen tegen. Op de plattegrond staan de panden aangegeven die met de bovengenoemde thema’s te maken hebben. Dit project is tot stand gekomen door de samenwerking tussen en met steun van: • .. Zutphen • Stichting Zutphen Promotie • Stichting Hanzesteden • ING-groep • Anjerfonds • Bouwfonds Cultuurfonds • Kamer van Koophandel • Stadsarchief Zutphen • Gemeente Zutphen, Dienst Stadswerk, afdeling Bouwen, Wonen en Monumentenzorg, bureau archeologie |
|
|